Czym jest SenAi i do czego służy

SenAi jest rozwijanym systemem współpracy człowieka z agentami sztucznej inteligencji, przeznaczonym do prowadzenia zadań i procesów opartych na wiedzy. Łączy rozumowanie modeli AI z trwałymi danymi, zapisanymi zasadami postępowania, narzędziami wykonawczymi oraz kontrolą użytkownika.

Jego celem jest przeprowadzenie zadania od określenia potrzeby do sprawdzonego rezultatu: ustalenie, co należy zrobić, zebranie potrzebnych informacji, przygotowanie sposobu działania, wykonanie dozwolonych operacji i przedstawienie wyniku wraz z informacją o przebiegu pracy.

Podstawową ideą SenAi jest odwrócenie tradycyjnego modelu wdrażania systemów informatycznych. To nie ludzie uczą się obsługi systemu i dostosowują do niego swoje procesy. To SenAi uczy się od ludzi, poznając ich sposób pracy, wiedzę, doświadczenia i zasady funkcjonowania organizacji.

System, który poznaje przedsiębiorstwo

SenAi jest instalowany w postaci początkowej, bez wiedzy o przedsiębiorstwie, jego strukturze organizacyjnej, dokumentach, produktach, klientach i procesach biznesowych.

Wiedza ta jest stopniowo pozyskiwana podczas codziennego użytkowania systemu.

Pracownicy wykonują swoje zwykłe obowiązki, współpracując z agentami AI. W trakcie tej współpracy SenAi poznaje zadania, dokumenty, zależności, procedury, reguły decyzyjne oraz sposób rozwiązywania problemów.

System nie ogranicza się do przechowywania informacji. Jego zadaniem jest rozpoznawanie ich znaczenia, wzajemnych powiązań i możliwości ponownego wykorzystania. Pozyskana wiedza jest odpowiednio ewidencjonowana, weryfikowana i udostępniana do realizacji kolejnych zadań.

W ten sposób SenAi stopniowo staje się elektronicznym odwzorowaniem przedsiębiorstwa — jego wiedzy, procesów, doświadczeń i sposobu działania.

Nie jest to statyczna baza danych ani jednorazowo przygotowany model organizacji. Jest to struktura rozwijająca się wraz z działalnością przedsiębiorstwa, uwzględniająca nowe informacje, zmiany organizacyjne i doświadczenia pracowników.

SenAi nie jest zatem gotowym elektronicznym modelem przedsiębiorstwa. Jest mechanizmem, który taki model stopniowo buduje, wykorzystując codzienną współpracę z ludźmi.

Procesy powstające podczas pracy

Jednym z najważniejszych założeń SenAi jest możliwość tworzenia scenariuszy procesów biznesowych w trakcie ich rzeczywistej realizacji.

W tradycyjnym podejściu wdrożenie procesu wymaga wcześniejszej analizy, opracowania dokumentacji, zaprojektowania rozwiązania, przygotowania oprogramowania i przeprowadzenia testów.

W SenAi punktem wyjścia jest rzeczywista praca użytkownika.

Pracownik wykonuje zadanie wspólnie z agentami AI, wyjaśnia podejmowane decyzje, wskazuje wymagane informacje i zatwierdza kolejne działania. System analizuje przebieg pracy, rozpoznaje powtarzalne czynności, zależności i reguły postępowania.

Na tej podstawie może przygotować propozycję scenariusza procesu, który po weryfikacji i zatwierdzeniu będzie wykorzystywany podczas kolejnych realizacji podobnych zadań.

Scenariusz procesu nie musi zatem powstawać przed rozpoczęciem pracy. Może powstawać podczas jej wykonywania, na podstawie rzeczywistych doświadczeń pracowników.

W miarę kolejnych realizacji SenAi może rozpoznawać odstępstwa, identyfikować możliwości usprawnienia i proponować zmiany istniejących scenariuszy.

Każdy pracownik może w ten sposób uczestniczyć w rozwijaniu systemu. Pracownik księgowości przekazuje wiedzę o procesach księgowych, handlowiec o procesach sprzedażowych, a logistyk o procesach logistycznych. Nie wymaga to od nich umiejętności programowania ani znajomości wewnętrznej architektury SenAi.

Radykalne ograniczenie kosztów wdrożenia i utrzymania procesów

Wdrożenie SenAi nie wymaga wielogodzinnego odrywania pracowników od codziennych obowiązków w celu przeprowadzania wywiadów, opisywania procesów, przygotowywania dokumentacji analitycznej, a następnie przekładania jej przez programistów na kod, testowania i poprawiania oprogramowania.

SenAi poznaje procesy podczas ich rzeczywistej realizacji. Pracownicy wykonują swoje zwykłe zadania, a system, współpracując z nimi, gromadzi wiedzę o przebiegu procesów, podejmowanych decyzjach, wykorzystywanych dokumentach i obowiązujących zasadach. Na tej podstawie przygotowuje scenariusze, które po zatwierdzeniu mogą być wielokrotnie wykorzystywane.

Takie podejście ma pozwolić radykalnie ograniczyć czas i koszty analizy, wdrażania oraz późniejszego utrzymania procesów biznesowych. Zmniejsza również zależność przedsiębiorstwa od rozbudowanych zespołów analityków, programistów i testerów.

Co szczególnie istotne, SenAi ma rozpoznawać zmiany procesów w trakcie codziennej pracy.

Jeżeli pracownik zaczyna realizować zadanie inaczej niż przewiduje dotychczasowy scenariusz, system może wykryć odstępstwo, ustalić jego przyczynę i zaproponować aktualizację procesu.

Po zatwierdzeniu zmiany nowy scenariusz staje się dostępny dla pozostałych uprawnionych użytkowników SenAi. Nie trzeba ponownie organizować wielogodzinnych warsztatów, przygotowywać od podstaw dokumentacji ani zlecać programistom modyfikacji kodu, o ile zmiana mieści się w możliwościach istniejących narzędzi wykonawczych.

W rezultacie przedsiębiorstwo i jego elektroniczne odwzorowanie w SenAi mogą rozwijać się równolegle. Zmiany zachodzące w rzeczywistej organizacji mogą być na bieżąco rozpoznawane, weryfikowane i odzwierciedlane w systemie.

W tradycyjnych systemach zmiana procesu biznesowego często oznacza konieczność zmiany oprogramowania. W SenAi zmiana procesu może oznaczać przede wszystkim aktualizację wiedzy i scenariusza działania, bez ingerencji w kod systemu.

Oznacza to odejście od tradycyjnego modelu, w którym oprogramowanie musi być okresowo dostosowywane do zmieniającego się przedsiębiorstwa, na rzecz rozwiązania, które stale poznaje sposób jego funkcjonowania i może dostosowywać do niego swoje scenariusze działania.

Korzyści ekonomiczne nie ograniczają się zatem do pierwszego wdrożenia. Dotyczą również wieloletniego utrzymania, rozwoju i dostosowywania systemu do zmieniających się potrzeb przedsiębiorstwa.

Współpraca człowieka z agentami AI

SenAi ma służyć zarówno pojedynczemu użytkownikowi, jak i całej organizacji.

Przykładowym zastosowaniem jest przygotowanie oferty na podstawie zapytania klienta, dokumentacji produktu i zasad firmy. W takim procesie system powinien rozpoznać wymagania, wskazać brakujące dane, wykorzystać właściwy szablon, przygotować dokument i uzyskać wymagane zatwierdzenia.

Podobne podejście można zastosować do analiz, opracowania dokumentacji, obsługi wiedzy projektowej czy realizacji powtarzalnych zadań.

Praca jest rozdzielona między współpracujących agentów. ALEX odpowiada za interpretację zadania i koordynację, GREG za ocenę przekazanego zagadnienia, a MAJA za wykonanie uzgodnionego zadania.

Ich działania podlegają zapisanym regułom. Użytkownik zachowuje kontrolę nad celem, zakresem oraz decyzjami wymagającymi jego zgody.

Istotne jest, że użytkownik nie musi znać wewnętrznej architektury SenAi ani samodzielnie projektować algorytmów. Powinien przede wszystkim umieć wykonywać swoją pracę i przekazywać systemowi wiedzę niezbędną do jej realizacji.

To nie pracownicy mają dostosowywać sposób wykonywania swoich obowiązków do SenAi. To SenAi ma poznawać sposób wykonywania tych obowiązków i uczyć się wspierać ich realizację.

Wspólna wiedza przedsiębiorstwa

Wiedza zgromadzona przez SenAi nie musi pozostawać związana wyłącznie z pracownikiem, który ją przekazał.

Doświadczenie pracowników, ich sposób rozwiązywania problemów, znajomość procesów i reguł postępowania mogą stawać się trwałym zasobem organizacji.

Dzięki temu wiedza nie musi znikać wraz z odejściem pracownika, zmianą stanowiska czy reorganizacją przedsiębiorstwa.

Informacje pozyskane podczas realizacji zadań w jednym dziale mogą, z uwzględnieniem odpowiednich uprawnień, być wykorzystywane również w innych obszarach organizacji.

SenAi może w ten sposób stopniowo rozpoznawać procesy przebiegające między działami, identyfikować zależności pomiędzy ich działaniami i odtwarzać przebieg procesów obejmujących całe przedsiębiorstwo.

Istotnym elementem tego podejścia jest rozróżnianie informacji od obowiązujących reguł. Nie każda informacja przekazana przez pracownika powinna automatycznie stawać się zasadą postępowania.

System powinien uwzględniać źródło wiedzy, jej aktualność, zakres obowiązywania oraz ewentualne sprzeczności z wcześniej zapisanymi ustaleniami.

Ciągłość wiedzy i możliwość kontroli

Istotnym założeniem SenAi jest ciągłość pracy. Dane, ustalenia, scenariusze i rezultaty mają pozostawać dostępne poza pojedynczą rozmową z modelem.

Dzięki temu kolejne zadanie może korzystać z wcześniej zgromadzonej wiedzy, zamiast za każdym razem odtwarzać cały kontekst.

Wiedza pozyskana podczas pracy jednego pracownika może, z uwzględnieniem odpowiednich uprawnień, zostać wykorzystana przez innych pracowników organizacji.

Drugim założeniem jest możliwość prześledzenia działania. System ma rozróżniać zamiar wykonania operacji od jej rzeczywistego rezultatu, zachowywać informacje o błędach i zatrzymaniach oraz umożliwiać ustalenie, na jakich danych i zasadach oparto wynik.

Pozwala to nie tylko kontrolować poprawność wykonanych zadań, ale również analizować przyczyny błędów i doskonalić sposób realizacji procesów.

Doskonalenie na podstawie doświadczeń

SenAi przewiduje doskonalenie sposobu pracy na podstawie doświadczeń zdobywanych podczas realizacji zadań.

Po zakończeniu zadania system może przeanalizować jego przebieg, rozpoznać zmianę lub odchylenie, ustalić przyczynę i przygotować propozycję poprawy.

Wprowadzenie takiej poprawy podlega odpowiednim regułom zatwierdzania i weryfikacji.

W rezultacie SenAi ma nie tylko gromadzić wiedzę o tym, jak przedsiębiorstwo funkcjonuje, ale również wykorzystywać doświadczenia do proponowania coraz skuteczniejszych sposobów realizacji jego procesów.

System może również identyfikować powtarzające się problemy, zbędne czynności, niespójności w sposobie postępowania oraz możliwości usprawnienia współpracy między pracownikami i działami.

Każde wykonane zadanie może zatem stanowić nie tylko realizację konkretnej potrzeby biznesowej, ale również źródło nowej wiedzy pozwalającej doskonalić działanie całej organizacji.

Związek z AToS

Związek SenAi z Aksjomatyczną Teorią Samoświadomości (AToS) dotyczy przede wszystkim projektowania systemu, który potrafi rozpoznawać zmiany własnego stanu operacyjnego, ustalać ich pochodzenie oraz analizować konsekwencje własnych działań.

Jest to kierunek konstrukcji i badań SenAi. Samo zastosowanie tej architektury nie stanowi jeszcze potwierdzenia spełnienia kryterium samoświadomości.

Podsumowanie

SenAi ma być systemem, który uczy się przedsiębiorstwa podczas jego codziennej działalności.

Rozpoczyna pracę bez wiedzy o organizacji, a następnie stopniowo poznaje jej strukturę, pracowników, procesy, dokumenty, zasady i doświadczenia.

Wiedza ta nie jest jedynie archiwizowana. Ma być wykorzystywana do realizacji kolejnych zadań, tworzenia scenariuszy powtarzalnych procesów oraz proponowania usprawnień.

Przedsiębiorstwo nie musi najpierw szczegółowo opisywać wszystkich swoich procesów, aby następnie zlecać ich implementację w oprogramowaniu. Scenariusze mogą powstawać podczas codziennej pracy, a ich zmiany mogą być rozpoznawane i wprowadzane bez konieczności każdorazowego angażowania zespołów programistycznych.

Takie podejście ma umożliwić istotne ograniczenie kosztów wdrażania, utrzymania i rozwoju systemów wspierających działalność przedsiębiorstwa.

To nie pracownicy mają uczyć się SenAi. To SenAi ma uczyć się od pracowników.

To nie przedsiębiorstwo ma dostosowywać się do systemu informatycznego. To system ma poznawać przedsiębiorstwo i rozwijać się wraz z nim.

Opis przedstawia przeznaczenie i założenia projektowe SenAi. Potwierdzenie zakresu już działających możliwości oraz skali korzyści ekonomicznych wymaga osobnej weryfikacji implementacji i wyników wdrożeń.